Beslenme Genetiği: Hangi Başlıklar İncelenir?

Beslenme genetiği (nutrigenetik), genetik farklılıkların besinlere ve besin öğelerine verilen yanıtı nasıl etkileyebileceğini inceler. Hub Genetik'te ayrı bir "beslenme testi" yoktur. Beslenmeyle ilgili başlıklar, aşağıda listelenen paketlerin içinde yer alır. Bu sayfada hangi başlıkların incelendiğini, bu bulguların neyi gösterip neyi göstermediğini ve hangi pakette hangi başlığın bulunduğunu bulabilirsiniz.

Hangi başlıklar incelenir? Örneklerle

Laktoz sindirimi (LCT / MCM6)

Laktozu sindiren laktaz enziminin etkinliği birçok insanda sütten kesildikten sonra azalır. LCT geninin yaklaşık 14 bin baz önünde bulunan C/T-13910 varyantı, laktaz etkinliğinin yetişkinlikte korunup korunmamasıyla güçlü biçimde ilişkilidir.

Neyi göstermez: Sindirim şikâyetlerinin laktoz dışında pek çok nedeni olabilir. Şikâyetiniz varsa genetik sonuçtan bağımsız olarak hekiminize başvurun.

Kafein metabolizması (CYP1A2)

Kafein büyük ölçüde CYP1A2 enzimiyle yıkılır. Bu gendeki yaygın bir varyant (rs762551), kişileri "hızlı" ve "yavaş" metabolize edenler olarak gruplamakta kullanılır. Kahve tüketimi ile kalp krizi arasındaki ilişkinin incelendiği bir vaka-kontrol çalışmasında, artan kahve tüketimi yalnızca yavaş metabolize eden grupta daha yüksek riskle ilişkili bulunmuştur. Sporcularla yapılan bir çalışmada ise kafeinin dayanıklılık performansına etkisinin genotipe göre farklılaştığı görülmüştür.

Neyi göstermez: Bu bulgu ne kadar kafein tüketmeniz gerektiğini söylemez. Kafeinin uykunuzu ve kalp atışınızı nasıl etkilediğine dair kendi gözlemleriniz, kişisel kararınızda en az genotip kadar önemlidir. Kalp ritmi sorunu, yüksek tansiyon veya gebelik gibi durumlarda hekiminizin önerisi geçerlidir.

Doygunluk yanıtı (FTO)

FTO genindeki yaygın bir varyant, vücut kitle indeksiyle ilişkili olduğu en iyi bilinen genetik bulgulardan biridir. Risk alelini iki kopya taşıyan yetişkinlerin ortalama yaklaşık 3 kg daha ağır olduğu bildirilmiştir. Çocuklarda yapılan bir çalışmada aynı varyant, ebeveyn anketiyle ölçülen doygunluk hassasiyetinin daha düşük olmasıyla ilişkilendirilmiştir.

Neyi göstermez: Kilo değişimini tek başına açıklamaz ve belirli bir diyetin sizin için "doğru" olduğunu göstermez. Öğün düzeni, lif ve protein payı ile porsiyon kontrolü gibi genel öneriler herkes için geçerlidir. Bulgu yalnızca bunlara neden dikkat etmeye değer olduğunu hatırlatabilir.

D vitamini düzeyiyle ilişkili varyantlar (GC ve diğer bölgeler)

Yaklaşık 34 bin kişiyle yapılan genom çapında bir ilişkilendirme çalışmasında, D vitamini düzeyiyle ilişkili üç bölge doğrulanmıştır: D vitamini taşıyıcı proteinini kodlayan GC ile DHCR7 ve CYP2R1 yakınındaki bölgeler. Bu varyantların birleşik skoru en yüksek dörtte birlik dilimde olanların düşük D vitamini düzeyine sahip olma olasılığı daha yüksek bulunmuştur.

Neyi göstermez: D vitamini düzeyiniz güneşlenme, mevsim, beslenme ve vücut ağırlığına da bağlıdır. Gerçek düzeyinizi yalnızca kan testi (25-hidroksi D vitamini) gösterir. Genetik bulgu, bu testi hekiminizle konuşmak için bir neden olabilir. Takviye kararı ve miktarı hekiminizin değerlendirmesine aittir.

Beslenme genetiğinin sınırları

Kan testi düzeyi ölçer, genetik test eğilimi gösterir. Vitamin, mineral, kolesterol veya şeker gibi değerler için ölçüm esastır.
Genotipe dayalı beslenme önerilerinin kanıtı sınırlıdır. 1.269 yetişkinin tamamladığı Food4Me çalışmasında kişiselleştirilmiş beslenme önerisi, genel öneriye göre beslenme alışkanlıklarında daha fazla iyileşme sağlamıştır. Ancak bu öneriye genetik bilgi eklemek, etkiyi ayrıca artırmamıştır.
Genetik risk bilgisinin tek başına davranışı değiştirdiği gösterilmemiştir. 18 çalışmayı içeren bir sistematik derleme, DNA'ya dayalı risk bilgisi verilmesinin beslenme, fiziksel aktivite ya da sigarayı bırakma üzerinde anlamlı bir etkisini bulmamıştır.
Kanıt seviyesi bulgudan bulguya değişir. Beslenme genetiği alanında hangi bulgunun uygulanabilir sayılacağını değerlendirmek için çerçeveler önerilmiştir. Bu nedenle raporda her karta ayrı bir kanıt seviyesi verilir.

Bu sınırlar şu anlama gelir: Beslenme bulgularınızı bir diyet reçetesi olarak değil, beslenme uzmanınız veya hekiminizle yapacağınız görüşmede kullanabileceğiniz bir başlangıç noktası olarak görün.

Hangi pakette hangi beslenme başlıkları var?

Paket	Beslenmeyle ilgili başlıklar	Kimler için
Genetik Sağlık Haritası	Beslenme yanıtı, vitamin–mineral eğilimleri, metabolik yatkınlıklar	Koruyucu sağlık yaklaşımına önem veren yetişkinler
Spor ve Fitness Genetiği	Metabolik yanıt (antrenman bağlamında)	Antrenman programını kişiselleştirmek isteyen yetişkinler
Spor ve Sağlık Paketi	Beslenme yanıtı, vitamin–mineral eğilimleri, metabolik yatkınlıklar ve spor başlıkları	Performans ile sağlığı birlikte yönetmek isteyen yetişkinler
Sağlık ve Cilt Analiz Paketi	Beslenme yanıtı, vitamin–mineral eğilimleri ve cilt başlıkları	Önleyici sağlık ve cilt bakımını birlikte planlayan yetişkinler
Spor, Cilt ve Sağlık Analiz Paketi	Spor, sağlık ve cilt başlıklarının tamamı	Üç alanı tek raporda görmek isteyen yetişkinler
GEN's UP Paket	Spor, sağlık ve cilt başlıklarının tamamı (ek bölümlerle birlikte)	En geniş kapsamı isteyen yetişkinler
Çocuk Genetik Sağlık Haritası	Beslenme hassasiyetleri, vitamin–mineral eğilimleri	Çocuklar
Çocuk Genetik Eğitim Haritası	Beslenme ve uyku	Çocuklar
Genetik Potansiyel Haritası	Beslenme, sağlık ve gelişim	Çocuklar
KID's UP Paketi	Spor, sağlık ve eğitim başlıklarının tamamı	Çocuklar

Beslenme kartlarının raporda nasıl göründüğünü örnek rapor sayfasında görebilirsiniz. Paketleri yan yana karşılaştırmak için karşılaştırma sayfasını, size uygun paketi bulmak için paket yönlendirmesini kullanabilirsiniz. Yöntem ve kanıt seviyeleri Bilim ve güvenlik sayfasında anlatılıyor.

Süreç

Numune evde yanak içi sürüntüyle alınır. Rapor, numune laboratuvara ulaştıktan sonra 18–21 iş günü içinde hazırlanır. Diğer sorular için sık sorulan sorular sayfasına bakabilirsiniz.

Kaynakça

Enattah NS, Sahi T, Savilahti E, ve ark. Identification of a variant associated with adult-type hypolactasia. Nat Genet. 2002;30(2):233-7. PMID: 11788828. doi:10.1038/ng826
Cornelis MC, El-Sohemy A, Kabagambe EK, ve ark. Coffee, CYP1A2 genotype, and risk of myocardial infarction. JAMA. 2006;295(10):1135-41. PMID: 16522833. doi:10.1001/jama.295.10.1135
Guest N, Corey P, Vescovi J, ve ark. Caffeine, CYP1A2 Genotype, and Endurance Performance in Athletes. Med Sci Sports Exerc. 2018;50(8):1570-1578. PMID: 29509641. doi:10.1249/MSS.0000000000001596
Frayling TM, Timpson NJ, Weedon MN, ve ark. A common variant in the FTO gene is associated with body mass index and predisposes to childhood and adult obesity. Science. 2007;316(5826):889-94. PMID: 17434869. doi:10.1126/science.1141634
Wardle J, Carnell S, Haworth CMA, ve ark. Obesity associated genetic variation in FTO is associated with diminished satiety. J Clin Endocrinol Metab. 2008;93(9):3640-3. PMID: 18583465. doi:10.1210/jc.2008-0472
Wang TJ, Zhang F, Richards JB, ve ark. Common genetic determinants of vitamin D insufficiency: a genome-wide association study. Lancet. 2010;376(9736):180-8. PMID: 20541252. doi:10.1016/S0140-6736(10)60588-0
Celis-Morales C, Livingstone KM, Marsaux CF, ve ark. Effect of personalized nutrition on health-related behaviour change: evidence from the Food4Me European randomized controlled trial. Int J Epidemiol. 2017;46(2):578-588. PMID: 27524815. doi:10.1093/ije/dyw186
Hollands GJ, French DP, Griffin SJ, ve ark. The impact of communicating genetic risks of disease on risk-reducing health behaviour: systematic review with meta-analysis. BMJ. 2016;352:i1102. PMID: 26979548. doi:10.1136/bmj.i1102
Grimaldi KA, van Ommen B, Ordovas JM, ve ark. Proposed guidelines to evaluate scientific validity and evidence for genotype-based dietary advice. Genes Nutr. 2017;12:35. PMID: 29270237. doi:10.1186/s12263-017-0584-0